SINIAWSKI Andriej Donatowicz (pseud. Abram Terc) ur. 8 X 1925 Moskwa, eseista, prozaik, historyk literatury. Ukończył studia filologiczne, był pracownikiem naukowym i autorem cenionych studiów, zwłaszcza o współczesnej poezji roś., stałym współpracownikiem miesięcznika "Nowyj Mir". Debiutował popularnym studium Picasso (1960, Picasso, wraz z A. Mienszutinem). W 1964 obaj autorzy opublikowali nowatorską badawczo pracę Poezija pierwych let riewolu-cyi 1917-1924 (Poezja pierwszych lat rewolucji 1917-1924). Od 1955 S. pisał groteskowo-sarkastyczne opowiadania, ukazujące w duchu gogolowskim przywary systemu sowieckiego, które następnie wraz z J. Danielem (używającym pseud. Nikołaj Arżak) przekazywał na Zachód. Utwory te, podobnie jak zjadliwy i wysoce krytyczny szkic Czto takoje socyalisticzeskij riealizm? (Czym jest realizm socjalistyczny?) zyskały spory rozgłos; snuto też liczne, czasem bardzo odległe od prawdy spekulacje na temat ich autorstwa. Ich zbiór, zatytułowany Fantasticzeskije powiesti (Opowieści fantastyczne) ukazał się w Nowym Jorku w 1967. W 1965 S. został wraz z J. Danielem aresztowany, a następnie w lutym 1966 skazany za "antysowiecką twórczość" na 7 lat specjalnego obozu pracy. Zwolniony w 1971, w dwa lata później wyemigrował i osiadł w Paryżu, gdzie wykładał na Sorbonie oraz redagował, wraz z żoną M. Rozanową, niezależne czasopismo "Sintaksis" (po przejściowym uczestnictwie w kolegium redakcyjnym kwartalnika "Kontinient"). Wczesna twórczość S. nie prezentuje wybitnych walorów literackich i ma głównie wartość psychologicznego świadectwa czasu "odwilży". Ciekawsze są luźne, swobodne refleksje w zb. Myśli wraspłoch (1965, Rozproszone myśli) i Gołos iż chora (1973, Głos z chóru) - teksty te były przekazywane w obozowych listach do żony.
Nawiązuje tu S. do dywagacyjnego stylu wybitnego myśliciela W. Rozanową, którego jest entuzjastą i propagatorem. Swoboda i brak hagiograficzności cechują również książki-eseje Proguiki s Puszkinym (1976, Przechadzki z Puszkinem) oraz W tleni Gogola (1975, W cieniu Gogola), co, zwłaszcza w pierwszym przypadku, wywołało zgodne oburzenie ortodoksyjnych krytyków zarówno w kraju, jak i za granicą. Wysoce oryginalny kształt ma utwór Spokojnoj noczi (1984, Dobranoc), łączący elementy beletrystyki, eseju i autobiografii; realność jest tu poddana swobodnej grze fantazji, nabierając nadrealnych i groteskowych form, a w wielu, zwłaszcza obozowych scenach dokonuje się synteza koszmarów rzeczywistości z koszmarnymi snami. Bardzo swoista i bogata, niekonwencjonalna w istotcie swojej i swobodnie przekraczająca granice gatunkowe osobowość twórcza S. wypowiedziała się tu bodaj najpełniej. A.D.
