SERAFIMOWICZ (właśc. Popów) Aleksandr Sierafimowicz, ur. 7 (19) I 1863 stanica Niżnie-Kurmojarska n. Donem, zm. 19 I 1949 Moskwa, prozaik. Uczestnik ugrupowania pisarzy realistów Srieda, współpracował z wydawnictwem M. Gorkiego "Znanije". Debiutował w 1889, pisał szkice obyczajowe
o zmaganiach człowieka z przyrodą i krzywdą społeczną. W 1903-10 wydał kilka tomów opowiadań ukazujących życie rozmaitych środowisk, przede wszystkim robotników i chłopów, z których wyłaniał się pełen autentyzmu obraz Rosji wstrząsanej ostrymi konfliktami społecznymi. W wielu opowiadaniach z 1906-08 utrwalił wydarzenia 1905 roku. W opowieści Piaski (Pieski, 1908) tradycyjny dramat zgubnej pogoni za dostatkiem połączył z modernistycznym motywem niezmienności natury ludzkiej i powtarzalności sytuacji życiowych. W podobnej konwencji utrzymana została powieść Miasto w stepie (Gorod w stiepi, 1912). W historię powstania miasta - modelowy obraz dziejów kapitalizmu roś. z jego "azjatycką" drapieżnością i bezwzględnością - wpisał przejęty z naturalizmu wątek kariery
i zwyrodnienia moralnego rodziny burżuazyjnej, spleciony z modernistycznym motywem fatalnej nieobjaśnialności psychiki człowieka W 1917 związał się z gazetą "Izwiestja", następnie z "Prawdą". W 1918 wstąpił do partii komunistycznej. Był redaktorem pism "Oktiabr"' i "Tworczestwo". Rozgłos przyniosła mu powieść Żelazny potok (Zeleznyj potok, 1924), osnuta na wydarzeniach 1918 roku - pochodzie chłopskiej tzw. armii tamańskiej przez zajęte przez białych terytoria Powieść ta miała być syntetyczną, uogólnioną prawdą o rewolucji. W stylizowanych opisach, zagęszczonej, uniezwyklonej metaforyce, zrytmizowanych dygresjach lirycznych S. przedstawił dzieje pochodu jako dzieje przeobrażenia się watah chłopów, żołnierzy, marynarzy w oddziały regularnej armii, w świadomą swych celów zbiorowość. Była to polemika z wizją rewolucji jako nie kontrolowanego wybuchu żywiołu chłopskiego. Powieść miała stać się częścią zamierzonej epopei Bor'ba (Walka). W latach następnych S. publikował niewiele. W 1934-41 pracował nad nie ukończoną powieścią Kołchoznyjepola (Pola kołchozowe). W 1941-48 pisał reportaże i opowiadania o wojnie i odbudowie oraz niezakończoną powieść Pisatiel (Pisarz). Zostawił też wspomnienia o swoich współczesnych. J.L.
